Wersja audio:

Od 1 stycznia 2020 roku zatory płatnicze, z którymi niestety nierzadko się spotykamy, mają być niwelowane. Nowa ustawa ma otoczyć szczególną ochroną małe i średnie przedsiębiorstwa oraz usprawnić otoczenie prawne, w jakim działają strony transakcji handlowych. Dowiedzmy się o planowanych zmianach więcej.

Ustawa na zatory płatnicze

W dniu 8 sierpnia 2019 roku Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Ustawa wprowadzi od 1 stycznia 2020 roku do systemu prawnego obszerne regulacje mające poprawić otoczenie prawne, w jakim funkcjonują strony transakcji handlowych, a w szczególności otoczyć szczególną ochroną MŚP.

W opinii projektodawców to właśnie MŚP są najbardziej narażone na negatywne następstwa występowania zatorów płatniczych i wymuszania „kredytów kupieckich”. Opóźnienia w płatnościach dotykają ok. 22,5% MŚP i generują koszty na poziomie 8% w mikroprzedsiębiorstwach (5,5% w małych przedsiębiorstwach, 3,9% w średnich i 3,3% w dużych).

Zatory płatnicze – jak będą zmniejszane?

Ustawa przewiduje m.in.:

  • skrócenie terminu zapłaty w transakcjach, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny do 30 dni (z wyjątkiem dotyczącym podmiotu leczniczego);
  • wprowadzenie ustawowego obowiązku stosowania maksymalnego 60-dniowego terminu zapłaty w transakcjach, w których wierzycielem jest MŚP, a dłużnikiem duży przedsiębiorca, pod rygorem nieważności zapisu umownego przewidującego dłuższy termin zapłaty;
  • wprowadzenie możliwości pomniejszenia przez wierzyciela podstawy opodatkowania (podatku PIT i CIT) o kwotę wierzytelności, jeżeli wierzytelność ta nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze (tzw. złe długi);
  • nałożenie na dłużnika obowiązku doliczenia do podstawy opodatkowania (podatek CIT i PIT) kwoty nieuregulowanego zobowiązania, jeżeli zobowiązanie nie zostało uregulowane w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w fakturze (rachunku) lub umowie;
  • uzupełnienie katalogu czynów nieuczciwej konkurencji o działanie polegające na nieuzasadnionym wydłużaniu terminów zapłaty za dostarczone produkty lub wykonane usługi w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji;
  • podniesienie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienia w transakcjach handlowych o dwa punkty procentowe;
  • zobowiązanie przedsiębiorców będących podatnikami, których dane indywidualne podlegają publikacji przez Ministra Finansów do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw gospodarki corocznego sprawozdania o stosowanych terminach zapłaty;
  • wprowadzenie kar administracyjnych nakładanych przez Prezesa UOKiK na przedsiębiorców, którzy nadmiernie spóźniają się w płatnościach;
  • przerzucenie z wierzyciela na dłużnika ciężaru dowodu, że ustalony w umowie termin zapłaty jest rażąco nieuczciwy oraz wprowadzenie możliwości żądania takiego ustalenia w ciągu 3 lat od dnia, w którym umowa została wykonana;
  • wprowadzenie możliwości odstąpienia przez wierzyciela od umowy lub wypowiedzenia umowy, gdy termin zapłaty został ustalony w umowie i jest nadmiernie wydłużony, a ustalenie tego terminu było rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela;
  • uproszczenie procedury zabezpieczającej dla roszczeń o wartości nie wyższej niż 75 tys. zł;
  • wprowadzenie progów wysokości rekompensaty za dochodzone przez wierzycieli roszczenia w zależności od wysokości wynagrodzenia 40 euro (do 5000 zł), 70 euro (do 50 000 zł) i 100 euro (powyżej 50 000 zł);
  • wprowadzenie zakazu zbywania prawa do rekompensaty w przypadku dokonania cesji wierzytelności na osoby;
  • wprowadzenie rozwiązań, zgodnie z którymi podmiot publiczny może nie dochodzić należności z tytułu rekompensaty, w przypadku gdy jej wysokość jest równa lub wyższa od wysokości należności głównej.

Ograniczenie zatorów płatniczych – kogo dotyczy ustawa?

Ustawa obejmie łącznie 99,8% przedsiębiorców, natomiast dodatkowe obostrzenia i obowiązki formalne (m.in. w zakresie konieczności przygotowania sprawozdań o stosowanych terminach zapłaty) dotyczyć będą jedynie około 0,2 % wszystkich podmiotów.

Ustawa oczekuje na ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

Zatory płatnicze? Bat na nie płacących terminowo

dr Piotr Łebek
dr Piotr Łebek

Redaktor naczelny, doktor nauk prawnych, radca prawny (OP-1109), partner w Kancelarii Radców Prawnych Hryniów Łebek i Partnerzy, członek Panelu II instancji przy Polskiej Agencji Antydopingowej, wiceprzewodniczący Sądu Polubownego ds. piłki ręcznej przy Związku Piłki Ręcznej w Polsce, Komisarz PGNiG Superligi w piłce ręcznej mężczyzn, wieloletni wykładowca Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego oraz uczestnik prac legislacyjnych związanych z rozwojem prawa sportowego w Polsce (m.in. ustawa o sporcie, ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych). Współautor kilkunastu publikacji z zakresu prawa prywatnego i publicznego, w tym m.in. pierwszego na rynku kompleksowego opracowania problematyki związanej z powstawaniem i funkcjonowaniem spółek komunalnych (2014) oraz monografii poświęconej finansowaniu sportu przez JST (2013), jak również autor pracy doktorskiej pt. „Charakter prawny i organizacja ligi zawodowej

Kategorie: Prawo cywilne