Wolność działalności gospodarczej jest zagwarantowana przez Konstytucję. Zgodnie z art. 22 Konstytucji ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.

Wobec istniejącego stanu epidemii w marcu Rada Ministrów wprowadziła liczne ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. O ile wystąpienie ważnego interesu publicznego w przypadku epidemii nie ulega wątpliwości, to zastrzeżenia można mieć do co zaistnienia drugiej przesłanki – „tylko w drodze ustawy”. Wprowadzone ograniczenia wynikały bowiem z rozporządzenia, nie z ustawy.

Powstaje zatem pytanie – czy ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej zostały wprowadzone zgodnie z prawem?

Na to pytanie sądy zaczęły odpowiadać twierdząco, w wyniku pozwów o odszkodowanie składanych coraz liczniej przez przedsiębiorców. Możliwość dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej wynika z art. 77 Konstytucji oraz art. 417 Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na kierowane powództwa – a przede wszystkim w celu ich ukrócenia – Prezes Rady Ministrów skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niekonstytucyjności art. 417 § 1 K.c.

Jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekłby o niekonstytucyjności tego przepisu, zamknąłby tym samym drogę do dochodzenia odszkodowań przez przedsiębiorców, których działalność została ograniczona wskutek epidemii. Jeżeli zatem ktoś zamierza wytoczyć powództwo o odszkodowanie od Skarbu Państwa, to warto się pospieszyć, żeby zdążyć przed ewentualnym niekorzystnym rozstrzygnięciem TK.

Czy pandemiczne ograniczenia działalności gospodarczej są zgodne z prawem?

dr Piotr Łebek
dr Piotr Łebek

Redaktor naczelny, doktor nauk prawnych, radca prawny (OP-1109), partner w Kancelarii Radców Prawnych Hryniów Łebek i Partnerzy, członek Panelu II instancji przy Polskiej Agencji Antydopingowej, wiceprzewodniczący Sądu Polubownego ds. piłki ręcznej przy Związku Piłki Ręcznej w Polsce, Komisarz PGNiG Superligi w piłce ręcznej mężczyzn, wieloletni wykładowca Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego oraz uczestnik prac legislacyjnych związanych z rozwojem prawa sportowego w Polsce (m.in. ustawa o sporcie, ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych). Współautor kilkunastu publikacji z zakresu prawa prywatnego i publicznego, w tym m.in. pierwszego na rynku kompleksowego opracowania problematyki związanej z powstawaniem i funkcjonowaniem spółek komunalnych (2014) oraz monografii poświęconej finansowaniu sportu przez JST (2013), jak również autor pracy doktorskiej pt. „Charakter prawny i organizacja ligi zawodowej

Kategorie: Prawo gospodarcze