Minister Aktywów Państwowych powołał nową komisję, źródło zdjęcia: Wikimedia Commons

Komisja do spraw reformy nadzoru właścicielskiego budzi spore zainteresowanie w wielu kręgach, szczególnie wśród członków rad nadzorczych, akcjonariuszy i osób śledzących zmiany w prawie koncernowym. Przyjrzyjmy się lepiej nowo utworzonej komisji.

W dniu 10 lutego 2020 roku zarządzeniem Ministra Aktywów Państwowych została powołana Komisja do spraw reformy nadzoru właścicielskiego. Jej zadaniem jest wypracowanie propozycji reformy przepisów prawa w zakresie nadzoru właścicielskiego, w tym w szczególności, przedstawienie rekomendacji w zakresie:

  • wprowadzenia prawa koncernowego;
  • przekazywania przez spółki kapitałowe informacji ich dotyczących wspólnikom lub akcjonariuszom tych spółek;
  • kompetencji rad nadzorczych oraz ich członków, ze szczególnym uwzględnieniem uprawnień
    i obowiązków oraz roli rad nadzorczych spółek dominujących;
  • wypracowanie innych rekomendacji w zakresie reformy prawa handlowego.

Doktryna Rozenblum

Na szczególną uwagę w pracach komisji zwraca zadanie „wprowadzenia prawa koncernowego”. W 2009 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego opracowała projekt nowelizacji KSH dotyczący prawa grup spółek, który nie wszedł w życie.

Grupa spółek – spółka dominująca i spółka lub spółki od niej zależne, pozostają w faktycznym bądź umownym trwałym powiązaniu organizacyjnym oraz mają wspólny interes gospodarczy (interes grupy spółek). Mowa o tym w art. 211 § 1:

“Spółka dominująca oraz spółka zależna, uczestnicząca w grupie spółek, kieruje się obok interesu spółki interesem grupy spółek, z uwzględnieniem uzasadnionego interesu wierzycieli i wspólników mniejszościowych spółki zależnej”.

Ówczesny projekt opierał się na założeniach francuskiej doktryny Rozenblum, choć nie wprowadzał on postulowanych przez m.in. prof. M. Romanowskiego rozwiązań w postaci prawa wydawania przez spółkę-matkę poleceń spółce-córce i bezpośredniej ingerencji w sprawy spółki-córki. W opozycji do poglądów prof. Michała Romanowskiego stali wówczas m.in. prof. S. Sołtysiński i prof. A. Szumański, którzy byli przeciwni tak dalekiej ingerencji.

W założeniu członkowie organów spółek zależnych winni mieli mieć możliwość legalnego, tj.  bez narażania się na odpowiedzialności, stosowania się do niekorzystanych dla takiej spółki poleceń spółki dominującej. Spółki w grupie (np. kapitałowej) natomiast powinny posiadać wspólną i długofalową strategię gospodarczą, co w dłuższej perspektywie czasu miałoby zapewnić równowagę pomiędzy korzyściami i stratami, jakie wynikają ze współpracy w grupie (np. kapitałowej). Dotyczy to m.in. wspólnych zakupów, sprzedaży, zarządzania grupą jako całością, jako kompleksowym organizmem gospodarczym, czy zagadnień obiegu informacji w obrębie grupy. Dzisiaj każda spółka jest zasadniczo zobowiązana do ochrony tajemnicy bankowej, inwestycyjnej lub zawodowej.

Pomiędzy kompromisem a efektywnością

Historycznie nowelizacja z 2009 roku była postrzegana jako kompromis i swoiste otwarcie dla głębszych zmian w obrębie zadań, które postawiono przed nową komisją. Obecność w składzie komisji m.in. prof. M. Romanowskiego zwiastuje, że projektowane rozwiązania pójdą krok dalej niż te w 2009 roku. Bez wątpienia będą one wymagały wprowadzenia mechanizmów ochronnych, w tym dla udziałowców/akcjonariuszy mniejszościowych w duchu wyroku TK z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie P 25/02 (squeeze out)1. Są to jednak zmiany potrzebne, w szczególności na gruncie wspólnego interesu jakim powinny kierować się spółki w grupach kapitałowych.

 

 

1 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2005 r., P 25/02, OTK z 2005 nr 6a, poz. 65.

Komisja do spraw reformy nadzoru właścicielskiego

dr Piotr Łebek
dr Piotr Łebek

Redaktor naczelny, doktor nauk prawnych, radca prawny (OP-1109), partner w Kancelarii Radców Prawnych Hryniów Łebek i Partnerzy, członek Panelu II instancji przy Polskiej Agencji Antydopingowej, wiceprzewodniczący Sądu Polubownego ds. piłki ręcznej przy Związku Piłki Ręcznej w Polsce, Komisarz PGNiG Superligi w piłce ręcznej mężczyzn, wieloletni wykładowca Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego oraz uczestnik prac legislacyjnych związanych z rozwojem prawa sportowego w Polsce (m.in. ustawa o sporcie, ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych). Współautor kilkunastu publikacji z zakresu prawa prywatnego i publicznego, w tym m.in. pierwszego na rynku kompleksowego opracowania problematyki związanej z powstawaniem i funkcjonowaniem spółek komunalnych (2014) oraz monografii poświęconej finansowaniu sportu przez JST (2013), jak również autor pracy doktorskiej pt. „Charakter prawny i organizacja ligi zawodowej

Kategorie: Prawo cywilne