Do tej pory prekluzja dowodowa zobowiązywała do przedstawienia wszystkich dowodów w ściśle określonym czasie. Nowelizacja wprowadziła w tym obszarze kilka istotnych zmian. Sprawdzamy jakich.

Prekluzja dowodowa – kolizja terminów i kontrowersje wokół planu rozprawy

Kluczowy dla znowelizowanego postępowania cywilnego jest plan rozprawy. Jego charakter budzi wiele wątpliwości. Niemniej jest to dokument określający przebieg postępowania, w tym postępowania dowodowego w zakresie, w jakim z jego zatwierdzeniem ustawodawca wiąże skutki procesowe w postaci tzw. prekluzji twierdzeń i dowodów. Może ona nastąpić również w innym terminie określonym przez przewodniczącego.

Strony mogą zostać zobowiązane do tego, aby w piśmie przygotowawczym podały wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania.

W przypadku kolizji wyżej wskazanych terminów, pierwszeństwo ma termin wyznaczony przez przewodniczącego. Natomiast, gdy nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozpraw.

Wyjątki uzasadniające odstąpienie od posiedzenia przygotowawczego

Jacek Gołaczyński i Dariusz Szostek wskazują na czynniki, które mogą uzasadniać odstąpienie od posiedzenia przygotowawczego. Są to:

  • wąski zakres możliwego rozstrzygnięcia (np. w sprawie spadkowej),
  • mała liczba zgłoszonych dowodów lub czynności do przeprowadzenia,
  • brak wniosków o przesłuchanie świadków lub stron,
  • warunki techniczno-organizacyjne sądu, w szczególności duże obciążenie sprawami i brak wolnych sal lub pomieszczeń umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia przygotowawczego.

Gromadzenie dowodów w postępowaniu gospodarczym

Odmienne zasady koncentracji materiału dowodowego obowiązują w postępowaniu gospodarczym, gdzie powód i pozwany jest zobowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody odpowiednio w pozwie oraz w odpowiedzi na pozew. W przypadku, gdy strony nie są zastępowane przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, termin rozpoczyna bieg w momencie wezwania stron przez przewodniczącego do powołania wszystkich twierdzeń i dowodów. Wyznaczony termin nie może być jednak krótszy niż siedem dni.

Należy pamiętać, że przepis o prekluzji w postępowaniu gospodarczym dotyczy tylko twierdzeń i dowodów w przeciwieństwie do uchylonego art. 47914 § 2 KPC, gdzie była mowa również o zarzutach.

Koncentracja dowodów nie oznacza jednak obowiązku stron do przewidzenia wszystkich możliwych wariantów przebiegu sprawy. Na tę ewentualność należy sformułować w pozwie lub w odpowiedzi na pozew wszystkie twierdzenia, wnioski i zarzuty, które mogłyby mieć zastosowanie jedynie w prawdopodobnym jej przebiegu.

Późniejsze skuteczne podniesienie dowodów i twierdzeń wymaga uprawdopodobnienia, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później.

Prekluzja dowodowa – kiedy mogą pojawić się jej skutki?

W konsekwencji w przyjętej, a obowiązującej od 7 listopada 2019 roku, części noweli można wskazać na kilka możliwych momentów pojawienia się skutku prekluzji twierdzeń i dowodów:

  1. Zatwierdzenie planu rozprawy.
  2. Zakończenie rozprawy.
  3. Zobowiązanie sądu (pismo przygotowawcze).
  4. Zobowiązanie sądu (termin co najmniej 7 dni).
  5. Pozew i odpowiedź na pozew.

Prekluzja dowodowa po nowemu – reforma KPC

dr Piotr Łebek
dr Piotr Łebek

Redaktor naczelny, doktor nauk prawnych, radca prawny (OP-1109), partner w Kancelarii Radców Prawnych Hryniów Łebek i Partnerzy, członek Panelu II instancji przy Polskiej Agencji Antydopingowej, wiceprzewodniczący Sądu Polubownego ds. piłki ręcznej przy Związku Piłki Ręcznej w Polsce, Komisarz PGNiG Superligi w piłce ręcznej mężczyzn, wieloletni wykładowca Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego oraz uczestnik prac legislacyjnych związanych z rozwojem prawa sportowego w Polsce (m.in. ustawa o sporcie, ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych). Współautor kilkunastu publikacji z zakresu prawa prywatnego i publicznego, w tym m.in. pierwszego na rynku kompleksowego opracowania problematyki związanej z powstawaniem i funkcjonowaniem spółek komunalnych (2014) oraz monografii poświęconej finansowaniu sportu przez JST (2013), jak również autor pracy doktorskiej pt. „Charakter prawny i organizacja ligi zawodowej

Kategorie: Prawo cywilne